2 De muziekinstrumenten

Printversie

Printversie+geluidsfragmenten

tijdsinvestering	ca. 15 minuten, bij voorkeur voorafgaand aan de voorstelling
behandelwijze	klassikaal dan wel in groepjes, je kan elkaar de vragen stellen
benodigdheden	kaart van de wereld, bijv. in een atlas de muziekfragmenten van deze lesbrief cd speler/mp3 speler of computer om muziek af te spelen

Wie naar Koppie Thee kijkt, ziet en hoort veel muziek. Renadi Santoso speelt de muziek.

Indonesië
Alle instrumenten komen uit het land Indonesië, ver hier vandaan in Azië. Indonesië is een archipel, het bestaat uit heel veel eilanden, wel meer dan 18.000. Het tellen is nog niet klaar! De ouders van Renadi komen van het eiland Java. De instrumenten heeft Renadi meegenomen toen hij op vakantie bij familie was.

Opdracht: Wijs op de wereldkaart Indonesië aan. Wijs daarna het eiland Java aan.

Gamelan
In Java zijn er grote orkesten. Zo'n orkest noem je een gamelan. Ook de muziek van zo'n orkest heet gamelanmuziek. De instrumenten zijn trommels, gongs en een soort xylofonen. Alleen zijn deze xylofonen niet van hout (xylos betekent hout), maar van brons of ijzer. Renadi's gamelan is van ijzer. Als je de voorstelling hebt gezien, dan zeg je misschien: maar die zijn wel van hout! Ja en nee.

Is de gamelan van Renadi van hout of ijzer. Weet jij hoe het zit?
Bij xylofonen haal je het geluid uit de houten onderdelen, de toetsen. Daarom krijgt het die naam. Je hebt ook instrumenten met metalen toetsen. Die worden metallofonen genoemd. Maar de rest van het instrument kan van een ander materiaal gemaakt worden. Bij de gamelan zijn de meeste onderstellen, rekjes en kastjes van hout gemaakt. De gongs en de toetsen – dus de onderdelen waar het geluid vandaan komt – zijn van metaal (brons of ijzer). Dat zijn metallofonen.

Een gamelan is te groot om alleen te bespelen. Daarom bespeelt Renadi een paar instrumenten:

Klik op de knop hiernaast
om de bonang te horen

1 Bonang

De bonang bestaat uit kleine gongetjes die niet aan een rek hangen, maar plat op hun rug liggen.
Ze hebben allemaal een andere toon. Je bespeelt het met twee stokken met vrij zachte uiteinden.

In de voorstelling doet Renadi iets wat helemaal niet hoort met de bonang. Weet jij wat ?
Je mag nooit iets hards of breekbaars op de gamelan leggen! En Renadi legt er kopjes thee op!

Klik op de knop hiernaast
om de saron te horen

2 Saron

De Saron heeft toetsen/klankstaven, die allemaal een andere toon hebben. Je bespeelt het met een harde houten hamer. Overigens, in de voorstelling gebruikt Renadi iets anders.

Wat gebruikt hij om in Koppie Thee mee te spelen?
Het zijn ronde hamertjes met een zacht rood uiteinde. Dat klinkt anders dan een harde hamer.

Weet jij hoe anders het klinkt?
Met de ronde hamertjes klinkt de saron zachter en doffer.

3 Kecapi

De kecapi (spreek uit: ku-tjàppi) is een citer, een snaarinstrument. Je bespeelt het met je vingertoppen en nagels. Maar in de voorstelling doet Renadi er nog veel meer mee.

Klik op de knop hiernaast om de kecapi te horen

Wat doet hij allemaal en hoort dat allemaal echt zo?
Renadi slaat op de snaren en wrijf heen en weer, voor het speciale effect. Het hoort niet echt zo. Hoewel, als andere kecapispelers het gaan nadoen, wordt het misschien op een gegeven moment normaal!

Klik op de knop hiernaast
om de ceng-ceng te horen

4 Ceng-ceng

De ceng-ceng (spreek uit: tjèng-tjèng) klinkt zoals-ie heet. Een setje kleine bronzen bekkentjes die steeds tegen elkaar aan tikken. De ceng-ceng in de voorstelling, komt niet van Java, maar van een ander eiland, direct ernaast ten oosten.

Van welk eiland komt de ceng-ceng? Het begint met een B.
De ceng-ceng komt van het eiland Bali.

Wil je zelf een gamelan maken en spelen?
Dat kan met de theegamelan!
Kijk maar in lesbrief 4 of 5!